ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΡΙΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΚΤΑΚΤΩΝ ΑΝΑΓΚΩΝ ΑΜΚΕ «ΣΥΜΒΑΛΛΕΙΝ»

1. Σκοπός

Το παρόν Σχέδιο Διαχείρισης Κρίσεων και Εκτάκτων Αναγκών έχει ως κύριο σκοπό την προστασία της ζωής, της υγείας και της ασφάλειας των ωφελουμένων, των εργαζομένων και των επισκεπτών της ΑΜΚΕ «Συμβάλλειν». Παράλληλα αποσκοπεί στη διασφάλιση της ομαλής και ασφαλούς λειτουργίας των μονάδων του φορέα σε περιπτώσεις απρόβλεπτων γεγονότων ή έκτακτων περιστάσεων που ενδέχεται να επηρεάσουν τη λειτουργία τους.
Το σχέδιο καθορίζει τις βασικές διαδικασίες πρόληψης, ετοιμότητας, άμεσης αντίδρασης και αποκατάστασης της λειτουργίας των υπηρεσιών του φορέα σε περίπτωση κρίσεων. Μέσω του σχεδίου επιδιώκεται η αποτελεσματική διαχείριση των κινδύνων, η άμεση κινητοποίηση του προσωπικού και ο συντονισμός με τις αρμόδιες αρχές και υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης.

2. Πεδίο Εφαρμογής

Το παρόν σχέδιο εφαρμόζεται σε όλες τις μονάδες που λειτουργούν υπό την ευθύνη της ΑΜΚΕ «Συμβάλλειν». Συγκεκριμένα αφορά τις στεγαστικές μονάδες ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης του φορέα, δηλαδή τα Οικοτροφεία και τα Προστατευόμενα Διαμερίσματα, καθώς και το Κέντρο Ημέρας που λειτουργεί για την υποστήριξη ενηλίκων με ψυχιατρικές και ψυχοκοινωνικές δυσκολίες.
Οι μονάδες αυτές λειτουργούν στις περιοχές της Παλλήνης και του Μεταξουργείου και παρέχουν υπηρεσίες ψυχικής υγείας και ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης σε άτομα που διαβιούν στην κοινότητα. Το σχέδιο αφορά το σύνολο των δραστηριοτήτων των μονάδων και εφαρμόζεται σε όλες τις κατηγορίες ατόμων που βρίσκονται στους χώρους των μονάδων, δηλαδή στους ωφελούμενους, στους εργαζόμενους, στους συνεργάτες και στους επισκέπτες.

3. Βασικές Αρχές Διαχείρισης Κρίσεων

Η αποτελεσματική διαχείριση κρίσεων στηρίζεται σε ένα σύνολο βασικών αρχών που διέπουν τη λειτουργία του φορέα. Πρωταρχική αρχή αποτελεί η πρόληψη, δηλαδή η λήψη όλων των απαραίτητων μέτρων που μπορούν να περιορίσουν την πιθανότητα εμφάνισης επικίνδυνων περιστατικών ή να μειώσουν τις συνέπειές τους.
Εξίσου σημαντική είναι η ετοιμότητα των μονάδων, η οποία επιτυγχάνεται μέσω της ενημέρωσης και εκπαίδευσης του προσωπικού σε θέματα ασφάλειας και αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών. Το προσωπικό οφείλει να γνωρίζει τις διαδικασίες που προβλέπει το σχέδιο, τους ρόλους και τις αρμοδιότητές του, καθώς και τα σημεία συγκέντρωσης και εκκένωσης των κτιρίων.
Κεντρική αρχή του σχεδίου αποτελεί επίσης η προτεραιότητα στην προστασία της ανθρώπινης ζωής και της σωματικής ακεραιότητας των ωφελουμένων και του προσωπικού. Σε κάθε περιστατικό κρίσης, η ασφάλεια των ανθρώπων προηγείται κάθε άλλης ενέργειας ή υλικής ζημίας.
Τέλος, το σχέδιο βασίζεται στην αρχή της συνεχούς βελτίωσης. Μετά από κάθε περιστατικό ή άσκηση ετοιμότητας πραγματοποιείται αξιολόγηση των διαδικασιών, ώστε να εντοπίζονται πιθανά προβλήματα και να βελτιώνονται οι μηχανισμοί αντιμετώπισης κρίσεων.

4. Κατηγορίες Κρίσεων και Έκτακτων Αναγκών

Οι μονάδες του φορέα ενδέχεται να αντιμετωπίσουν διαφορετικού τύπου κρίσεις ή έκτακτα περιστατικά, τα οποία μπορούν να ταξινομηθούν σε ορισμένες βασικές κατηγορίες.
Η πρώτη κατηγορία αφορά φυσικές καταστροφές, όπως σεισμούς, πλημμύρες, πυρκαγιές και ακραία καιρικά φαινόμενα. Τα φαινόμενα αυτά μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές στις εγκαταστάσεις ή να θέσουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των ανθρώπων που βρίσκονται στους χώρους των μονάδων.
Η δεύτερη κατηγορία αφορά τεχνικά ή λειτουργικά συμβάντα που σχετίζονται με τις υποδομές των κτιρίων. Σε αυτά περιλαμβάνονται η διακοπή ηλεκτρικού ρεύματος ή υδροδότησης, η βλάβη συστημάτων θέρμανσης ή ανελκυστήρων, καθώς και η διαρροή αερίου ή άλλων επικίνδυνων ουσιών.
Η τρίτη κατηγορία αφορά υγειονομικά και ψυχοκοινωνικά περιστατικά που μπορεί να προκύψουν στο πλαίσιο της λειτουργίας των μονάδων ψυχικής υγείας. Παραδείγματα τέτοιων περιστατικών είναι τα ιατρικά επείγοντα περιστατικά, οι τραυματισμοί, οι ψυχιατρικές κρίσεις, τα επεισόδια βίας ή αυτοκαταστροφικής συμπεριφοράς, καθώς και η εμφάνιση μολυσματικών νοσημάτων ή επιδημιών.
Τέλος, υπάρχει και η κατηγορία περιστατικών που σχετίζονται με ζητήματα ασφάλειας, όπως η παρουσία μη εξουσιοδοτημένων ατόμων στους χώρους των μονάδων, οι διαρρήξεις, οι απειλές ή άλλες ενέργειες που μπορούν να θέσουν σε κίνδυνο την ασφάλεια των εγκαταστάσεων και των ανθρώπων.

5. Ρόλοι και Αρμοδιότητες

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση κρίσεων προϋποθέτει σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των μελών του προσωπικού. Για τον σκοπό αυτό ορίζεται Υπεύθυνος Διαχείρισης Κρίσεων, ο οποίος έχει τον γενικό συντονισμό των ενεργειών σε περίπτωση έκτακτου περιστατικού. Ο υπεύθυνος αυτός ειδοποιεί τις αρμόδιες αρχές, ενημερώνει τη διοίκηση του φορέα και λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία των ωφελουμένων και του προσωπικού.
Παράλληλα λειτουργεί Ομάδα Πρώτης Αντίδρασης, η οποία αποτελείται από εργαζόμενους κάθε βάρδιας, όπως νοσηλευτές, κοινωνικούς λειτουργούς, εργοθεραπευτές και κοινωνικούς φροντιστές. Τα μέλη της ομάδας αυτής εφαρμόζουν τις οδηγίες του Υπεύθυνου Διαχείρισης Κρίσεων και συμβάλλουν στην άμεση αντιμετώπιση του περιστατικού.
Επιπλέον ορίζεται Υπεύθυνος Πρώτων Βοηθειών, ο οποίος είναι υπεύθυνος για την παροχή άμεσης φροντίδας σε τραυματισμένα άτομα και για τον έλεγχο του εξοπλισμού πρώτων βοηθειών που διαθέτει κάθε μονάδα. Αντίστοιχα, ο Υπεύθυνος Πυρασφάλειας έχει την ευθύνη για τον έλεγχο των μέσων πυρόσβεσης, των εξόδων κινδύνου και των σχεδίων εκκένωσης των κτιρίων.
Η διοίκηση του φορέα έχει την ευθύνη της συνολικής διαχείρισης της κρίσης σε επίπεδο οργανισμού. Στις αρμοδιότητές της περιλαμβάνεται η ενημέρωση των συγγενών των ωφελουμένων, η επικοινωνία με τις αρμόδιες αρχές και η λήψη αποφάσεων σχετικά με τη συνέχιση ή την προσωρινή αναστολή της λειτουργίας των μονάδων.

6. Διαδικασίες Αντιμετώπισης Κρίσεων

Σε περίπτωση σεισμού, το προσωπικό και οι ωφελούμενοι οφείλουν να διατηρήσουν την ψυχραιμία τους και να αναζητήσουν προστασία κάτω από σταθερά έπιπλα ή δίπλα σε εσωτερικούς τοίχους, αποφεύγοντας τα παράθυρα και αντικείμενα που μπορεί να πέσουν. Μετά το τέλος της δόνησης πραγματοποιείται οργανωμένη εκκένωση του κτιρίου και συγκέντρωση σε προκαθορισμένο ασφαλές σημείο, όπου γίνεται καταμέτρηση όλων των παρόντων.
Σε περίπτωση πυρκαγιάς ενεργοποιείται άμεσα το σύστημα συναγερμού και ειδοποιείται η Πυροσβεστική Υπηρεσία. Το προσωπικό καθοδηγεί τους ωφελούμενους προς τις εξόδους κινδύνου και προς τα σημεία συγκέντρωσης, αποφεύγοντας τη χρήση ανελκυστήρων. Η χρήση πυροσβεστήρων πραγματοποιείται μόνο εφόσον η κατάσταση το επιτρέπει και δεν τίθεται σε κίνδυνο η ασφάλεια των ατόμων.
Σε περίπτωση ιατρικού ή ψυχιατρικού επεισοδίου, ενημερώνεται άμεσα ο υπεύθυνος υγείας της μονάδας ή ο ψυχίατρος και λαμβάνονται μέτρα για τη διασφάλιση της ασφάλειας του χώρου. Εφόσον απαιτείται, παρέχονται πρώτες βοήθειες και γίνεται μεταφορά του ατόμου σε κατάλληλη υγειονομική δομή.
Σε περιπτώσεις διακοπής ηλεκτρικού ρεύματος ή υδροδότησης ενημερώνεται ο τεχνικός υπεύθυνος και ελέγχεται η λειτουργία των κρίσιμων συστημάτων της μονάδας. Εφόσον απαιτείται ενεργοποιούνται εφεδρικές λύσεις, όπως γεννήτριες ηλεκτρικής ενέργειας.
Σε περίπτωση εμφάνισης μολυσματικής νόσου εφαρμόζονται τα προβλεπόμενα υγειονομικά πρωτόκολλα, γίνεται χρήση μέσων ατομικής προστασίας και ενημερώνονται οι αρμόδιες υγειονομικές αρχές.

7. Σημεία Συγκέντρωσης και Εκκένωσης

Για κάθε μονάδα του φορέα έχουν οριστεί συγκεκριμένα σημεία συγκέντρωσης σε εξωτερικούς και ασφαλείς χώρους. Τα σημεία αυτά είναι γνωστά στο προσωπικό και στους ωφελούμενους και αναγράφονται στα σχέδια εκκένωσης που βρίσκονται αναρτημένα σε εμφανή σημεία των εγκαταστάσεων.
Κατά τη διαδικασία εκκένωσης το προσωπικό συνοδεύει τους ωφελούμενους προς τα σημεία αυτά και φροντίζει για την καταμέτρηση όλων των ατόμων που βρίσκονται στη μονάδα.

8. Επικοινωνία και Ειδοποιήσεις

Σε όλους τους χώρους των μονάδων είναι αναρτημένοι οι αριθμοί έκτακτης ανάγκης των αρμόδιων υπηρεσιών, όπως της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, του ΕΚΑΒ και της Ελληνικής Αστυνομίας. Παράλληλα λειτουργεί εσωτερική αλυσίδα επικοινωνίας για την άμεση ενημέρωση της διοίκησης και των υπευθύνων των μονάδων.
Η ενημέρωση των συγγενών ή κηδεμόνων των ωφελουμένων πραγματοποιείται από τη διοίκηση του φορέα ή από εξουσιοδοτημένο προσωπικό, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο.

9. Εκπαίδευση και Ασκήσεις Ετοιμότητας

Ο φορέας μεριμνά για τη συνεχή εκπαίδευση του προσωπικού σε θέματα ασφάλειας και διαχείρισης κρίσεων. Η εκπαίδευση αυτή περιλαμβάνει θέματα πρώτων βοηθειών, πυρασφάλειας, σεισμικής ετοιμότητας και διαχείρισης επειγόντων περιστατικών.
Παράλληλα πραγματοποιούνται τακτικές ασκήσεις εκκένωσης των κτιρίων και προσομοίωσης κρίσεων, προκειμένου να αξιολογείται η ετοιμότητα του προσωπικού και να εντοπίζονται πιθανά σημεία βελτίωσης των διαδικασιών.

10. Αναθεώρηση και Βελτίωση του Σχεδίου

Το παρόν σχέδιο επανεξετάζεται σε τακτική βάση, τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο, καθώς και μετά από οποιοδήποτε πραγματικό περιστατικό έκτακτης ανάγκης. Η διαδικασία αυτή επιτρέπει την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών και την ενσωμάτωση νέων δεδομένων ή εμπειριών.